Sömestr tatilinin gelmesiyle birlikte çocuklar ve gençler için tatil heyecanı artarken, birçok ailede karne stresi gündeme geliyor. Kimileri için sömestr tatil ve dinlenme anlamına gelirken, bazı çocuklar için sınav ve not baskısının ardından aileyle yüzleşme sürecine dönüşebiliyor.

İSTANBUL (İGFA) - Çocuk ve Ergen Psikoloğu Buse Başakgil; İlkokul çağındaki çocuklar için tatil süreci, yeni döneme uyum açısından doğru planlandığında olumlu katkılar sağlarken; ortaokul ve lise çağındaki çocuklar için karne dönemi, kaygı, özgüven kaybı ve değersizlik duyguları gibi uzun vadeli psikolojik sonuçlara yol açabiliyor. Başakgil, ebeveyn-çocuk iletişimindeki kopuklukların, çocuğun ailesinden uzaklaşarak dış çevreye yönelmesine neden olabileceğini vurguluyor.

ÇOCUĞUNUZU YAŞITLARIYLA KIYASLAMAYIN

Psikolog Buse Başakgil, karne değerlendirmelerinde yapılan en büyük hatanın kıyaslama olduğunu belirterek uyarılarda bulunuyor: “Çocuğunuzun karnesini başka çocukların karneleri ile kıyaslamayın. Yaşıtlarıyla karşılaştırmak, arkadaşlarının daha başarılı olduğunun vurgulanması ve başarısızlıkla suçlanmak; çocukta kaygı, yetersizlik, özgüven eksikliği ve değersizlik duygularına yol açar.”

Başakgil; Karne değerlendirilirken öncelikle olumlu yönlere odaklanılması, ardından çocuğun kendini ifades etmesine fırsat verilmesi gerektiğini vurguluyor. Suçlayıcı ve yargılayıcı bir dil yerine, başarısızlıkların nedenlerinin birlikte ve yapıcı bir şekilde ele alınmasını öneriyor. Sömestr tatili başarısız olunan dersler için kriz değil, telafi ve destek süreci olarak görülmeli.

Başarısızlığın geçici bir durum olduğunun altını çizen Psikolog Buse Başakgil, karnedeki notların çocuğun kişiliğinin bir parçası gibi görülmesinin ciddi riskler barındırdığını belirtiyor. ‘Sen tembelsin, yaramazsın, bu gidişle sınıfı geçemezsin’ gibi ifadeler çocuğun ‘Ben hiçbir işe yaramıyorum’ algısı geliştirmesine neden olur. Bu da kaygıyı artırır ve özgüveni zedeler.” Çocuk bir alanda başarısızsa bu durum, ilgi alanları ve destek ihtiyacı üzerinden değerlendirilmelidir.

Çocuk ve Ergen Psikoloğu Buse Başakgil, karne döneminde ebeveynlerin sıklıkla düştüğü hataları ise şöyle sıraladı:

• Kötü not nedeniyle çocuğun spor ve sosyal faaliyetlerini kısıtlamak
• Sürece değil yalnızca sonuca odaklanmak
• İlk olarak düşük notları gündeme getirmek
• Kötü not getirdi diye sevgiyi, ilgiyi ve şefkati geri çekmek, mesafeli ve soğuk davranmak

PAHALI KARNE HEDİYELERİNDEN KAÇININ

Karne hediyesi konusuna da değinen Başakgil, maddi ödüllerin doğru kullanılmadığında eğitsel sürece zarar verdiğini ifade ediyor.

“Öncelik her zaman tatlı sözlerle takdir olmalı. Maddi ödülün değeri değil, sembolik anlamı önemlidir.” Özellikle ilkokul çağındaki çocuklar için kitaplar, boya kalemleri, basit oyuncaklar, doğa gezileri, müze ve sinema etkinliklerinin daha sağlıklı ödüller olduğunu belirtiyor. Bilgisayar, cep telefonu, çok pahalı hediyeler ya da evcil hayvan gibi seçeneklerin karne hediyesi olarak tercih edilmesi çok doğru olmayacaktır.