Kalkınma Odaklı Stratejik Araştırmalar Merkezi (KOSAM), dijital dönüşümün ekonomik, kültürel ve toplumsal etkilerini ele alan “Dijital Dönüşüm Çağında Veri Kapitalizmi, Modern Emperyalizm ve Teknofeodalizm” başlıklı kapsamlı bir rapor yayımladı. Rapor, Türkiye’nin dijital bağımlılık sarmalından çıkışı için somut politika önerileri sunuyor.

KONYA (İGFA) - KOSAM tarafından yayımlanan raporda, veri kapitalizmi ve dijital sömürünün küresel ve yerel boyutları mercek altına alındı.

Rapora göre, bireylerin dijital ortamda ürettiği veriler, büyük platformlar tarafından toplanarak ekonomik, siyasi ve kültürel kazanca dönüştürülüyor. Bu süreç, kullanıcıları “dijital serf”, platformları ise “dijital derebeyi” konumuna taşıyan teknofeodal bir düzeni ortaya çıkarıyor. Raporda, ekonomik tekelleşme, kişisel gizliliğin aşınması ve toplumsal manipülasyon gibi çok boyutlu risklere dikkat çekiliyor.

Türkiye özelinde rapor, ülkenin küresel veri ekonomisinde önemli veri sağlayan ancak bunu ekonomik ve teknolojik değere dönüştürmede sınırlı kaldığını ortaya koyuyor. Dijital reklam pazarının yaklaşık yüzde 80’inin yabancı platformların kontrolünde olması, KVKK’nın GDPR ile uyumsuzluğu ve düşük dijital okuryazarlık seviyesi, Türkiye’yi “veri kolonisi” riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Özellikle KOBİ’ler ve dijital platform çalışanları, algoritmik sistemlere bağımlı hale geliyor.

Rapor, Türkiye’nin dijital egemenliğini güçlendirmek için somut adımlar öneriyor. Buna göre KVKK’nın GDPR ile tam uyumlu hâle getirilmesi, dijital rekabet yasalarının çıkarılması ve bağımsız bir Veri Koruma Kurumu’nun kurulması gerekiyor. Yerli ve açık kaynak çözümlerinin kamu kurumlarında yaygınlaştırılması, yerli bulut ve veri merkezlerinin inşa edilmesi, dijital okuryazarlık eğitimlerinin müfredata eklenmesi, veri kooperatiflerinin desteklenmesi ve yerli dijital medya platformlarının teşvik edilmesi gibi önlemler öne çıkıyor.

Rapor, dijital egemenlik mücadelesinin kısa (0-2 yıl), orta (2-5 yıl) ve uzun vadeli (5 yıl ve sonrası) hedeflerle planlanması gerektiğini vurguladı.